Халықаралық ғылыми конференция «Метаэпистемология – үшінші мыңжылдықтың білімтануы»

2026 жылғы 9 қаңтарда «Тұран-Астана» университетінде (Астана қ., Қазақстан) «Метаэпистемология – үшінші мыңжылдықтың білімтануы: бастаулары, мәселелері, перспективалары» тақырыбында Халықаралық ғылыми конференция өтті. Конференция профессор, экономика ғылымдарының докторы, саяси экономист, ғылымтанушы, эпистемолог Әлиев Урақ Жолмұрзаұлының 80 жылдық мерейтойына арналды. Ол – «Тұран» білім беру корпорациясының вице-президенті, «Тұран-Астана» университетінің профессоры, Қазақстан Экономикалық ғылымдар академиясының вице-президенті, М.В. Ломоносов атындағы ММУ жанындағы философиялық-экономикалық ғалымдар жиналысының толық мүшесі, Шаруашылық философиясы академиясының (Ресей) академигі, «Еуропа–Азия» Халықаралық гуманитарлық академиясының (Ресей) толық мүшесі (академигі), Халықаралық саяси экономикалық қауымдастықтың мүшесі.

Конференцияны ұйымдастырушылар – «Тұран» университеті мен «Тұран-Астана» университеті. Конференция жұмысына Қазақстан Экономикалық ғылымдар академиясы, Ресейдің Еркін экономикалық қоғамы, Шаруашылық философиясы академиясы (Ресей), «Еуропа–Азия» Халықаралық гуманитарлық академиясы (Ресей), ЮНЕСКО-ның Бейбітшілік мәдениеті институты (Ресей, Қазан), Варшава университеті (Польша), Ақпараттық психология және физиология ғылыми-зерттеу орталығы (Ресей, Мәскеу), М.В. Ломоносов атындағы ММУ-дің саяси экономия кафедрасы, СПбМУ-дің экономикалық теория және экономикалық ой тарихы кафедрасы, Беларусь мемлекеттік университетінің саяси экономия және институционалдық экономика кафедрасы (Беларусь Республикасы), Б.Н. Ельцин атындағы Қырғыз-Ресей славян университетінің экономикалық теория кафедрасы (Бішкек), сондай-ақ Қазақстанның көптеген жоғары оқу орындарының өкілдері қатысты.

Конференцияның жарияланған миссиясы мен мақсаттары экзистенциалдық тұрғыдан аса маңызды әрі ауқымды. Конференция миссиясы – объективті ақиқатты және ғаламның құдайлық даналығын іздеу және тану, өмірдің жалпыға ортақ үйлесімі мен сұлулығын жасау, адамның өзіне, басқа адамдарға, өмірге және ғаламға деген шынайы сүйіспеншілік пен ізгілікті дарыту.

Конференцияны Ұйымдастыру комитетінің төрағасы, «Тұран» білім беру корпорациясының және Қазақстан Экономикалық ғылымдар академиясының президенті, экономика ғылымдарының докторы Рахман Алшанович Алшанов ашты. Профессор Р.А. Алшанов профессор Әлиевтің метаэпистемологиялық зерттеулерінің маңыздылығын атап өтіп, оның ғылыми мектебін терең теориялық ой мен практикалық даналықтың бірегей үйлесімі ретінде сипаттады.

«Тұран-Астана» университетінің ректоры, ҚР Экономикалық ғылымдар академиясының академигі, профессор Гүлжамал Әлкенқызы Джапарова мерейтой иесінің университеттің қалыптасуы мен дамуына, қазақстандық ғалымдарды тәрбиелеуге қосқан зор үлесін атап өтіп, жастардың ғылыми ізденіске жауапкершілікпен қарауын және зияткерлік құндылықтарға адалдығын қалыптастырғанын айтты.

Профессор Әлиев У.Ж.-ның еңбектері Қазақстанда және шетелде кеңінен танылып, саяси экономия мен ғылымтану саласындағы кейінгі зерттеулер үшін теориялық негіз қалады.

У.Ж. Әлиевтің кәсіби жетістіктері мемлекет пен қоғам тарапынан жоғары бағаланды. Ғылымға қосқан үлесі үшін ол «Ерен еңбегі үшін» медалімен, А. Байтұрсынов атындағы алтын медальмен және Л.Н. Гумилев атындағы медальмен марапатталған.

Ақпараттық психология және физиология ғылыми-зерттеу орталығының (Мәскеу қ.) профессоры Миронов Олег Сергеевич «Метаэпистемалық пропедевтика, пәнтану және У.Ж. Әлиевтің ғылыми мектебінің магистральдық идеялары» атты баяндамасында ғалым Әлиев У.Ж.-ны адамзаттың ғылыми және білім беру мәселелерін «емдейтін дәрігер» деп атап, ЮНЕСКО-ның Бейбітшілік мәдениеті институтының профессоры Тағиров Энгель Ризақұлының (Қазан қ.) атынан профессор Әлиев У.Ж.-ны «Роза Мира» ЮНЕСКО алтын медалімен «Планетаның бітімгері» номинациясы бойынша марапаттау туралы шешім қабылданғанын хабарлады.

Конференция бағдарламасы профессор У.Ж. Әлиевтің теориялық тұжырымдамалары негізінде құрылып, қазіргі заманғы білімтанудың негізгі мәселелерін қамтыды. Секцияларда қатысушылар білім туралы ілім ретіндегі эпистемологияға кешенді талдау жасап, білімнің мәні, табиғаты, эволюциясы, құрылымы мен функциялары мәселелерін қарастырды. Дәстүрлі, космологиялық, эзотерикалық, көркем-эстетикалық, мифологиялық және діни білім түрлеріне ерекше назар аударылып, олардың адамзат тарихындағы, қазіргі дәуірдегі және болашақтағы орны мен рөлі талқыланды.

С.Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университетінің жүйке аурулары кафедрасы бұл форумға медицина ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор Атантаева Эльмира Балабекқызының қатысуымен атсалысты. Ол «Паллиативтік көмектің заманауи қағидаттары» атты пәнаралық тақырыпта баяндама жасап, әлемдегі және Қазақстандағы паллиативтік көмектің мәселелерін, соңғы жылдардағы жетістіктерді және оларды жалпыадамзаттық және жалпығылыми пәнаралық тәжірибеге негізделген тұтас көзқарас арқылы шешу жолдарын баяндады.

Сондай-ақ философиялық және ғылыми білім мәселелері талқыланды: сарапшылар олардың құрылымын, түрлерін, тарихи рөлін және даму перспективаларын талдады. Метаэпистема мәдениет пен өркениет контексінде әртүрлі білім жүйелерін кең әлеуметтік-мәдени кеңістікте интеграциялау мәселелерін талқылау үшін назардың орталығында болды.

Конференция қорытындысы бойынша үшінші мыңжылдықтағы ғылымды дамыту міндеттерін шешу үшін метаэпистемологиялық тәсілдің өзектілігін растайтын резолюция қабылданды.

Форумның барлық ұйымдастырушыларына, сарапшылары мен қатысушыларына арқасында жалпыадамзаттық ғылыми тәжірибені біріктіруге, халықаралық және пәнаралық ынтымақтастықты дамытуға, өзекті мәселелерді шешуге, ғылыми және білім беру қауымдастығының хабардарлық деңгейін арттыруға және кәсіби құзыреттерді дамытуға қызығушылықты күшейтуге мүмкіндік туды.